مقدمه

مطالعه ی برنامه‌ها، استراتژي‌ها، سياست‌ها و راهكارهاي مختلف توسعه (در سطوح مختلف) همراه با بررسي تجربه ی عملي كشورهاي مختلف در زمينه ی توسعه ی علمی و اقتصادی، درس‌ها و نكات كليدي بسيار مهمي را پيش روي ما می گذارد.

اگرچه الزاماً نمي‌توان عيناً از اين تجربيات و رويكردها استفاده نمود، اما توجه به آن‌ها و "يادگيري" درست نكات، باعث روشن‌شدن فضاي موضوع توسعه و تسهيل و تسريع فرآيند سياست‌گذاري در اين زمينه خواهد شد. بعلاوه مي‌توان در بسياري از موارد با به كارگيري رويكرد "بومي‌سازي"، با استفاده از ابتكارات و دانش ساير ملل، به‌گونه‌اي اثربخش روش‌ها، طرح‌ها و برنامه‌هاي محلي را طراحي و اجرا نمود.

نخستين اصل مهم در مسير توسعه و تکامل اين است که پيشرفت و تکامل يک جامعه امري است همه جانبه. بدين معنا که همه چيز با هم رشد و تکامل مي يابد. در این مقاله ی کوتاه، رشد علمی و اقتصادی در بلوچستان به عنوان محور اصلي بررسی گشته است که اگر رشد این دو مقوله به موازات هم قرار گیرند، توسعه ی پايدار را به دنبال خواهد داشت.

نقش علم در عقب ماندگي و توسعه:

 اساس و بنيان جوامع انساني را علم و دانش آن ها تشکيل مي دهد. جهان امروز، جهان دانش و انديشه و عصر روشنفکران و دانشمندان است. علم و دانش است که مسير زندگي انسان را مشخص و هدايت مي کند. دانش دوستي رمز پيشرفت و بقاي انسان و جامعه است و سرنوشت او را کوشش علمي او تعیين مي کند.

بر اساس رشد علمی ست که یک فرد ارزش های مثبت جامعه ی خود را در می یابد و سعی در رشد و ارتقاء آن دارد و هم بر این اساس است که می توان اصول منفی را که در جامعه ارزش تلقی می شوند، منسوخ کرد.

در جامعه ی بلوچستان از دیرباز تاکنون ارزش هایی همچون اصالت و مردم داری، غیرت و...  شهره ی خاص وعام بوده که تکیه بر آن ارزش ها زمینه ساز رشد جامعه ی بلوچ بوده است. اما از منظر دیگر، ارزش های دیگری همچون تعصب بی جا و تقلید کورکورانه و...، سدی بزرگ در راه پیشرفت و توسعه ی بلوچستان بوده است که رشد علمی و آگاهی مردم بلوچ می تواند ابزاری ارزشمند در برداشتن این سد باشد.

بسیار جای درد است که تکیه بر بخشی از این اصول، باعث از بین رفتن سهم عظیمی از منابع انسانی و پتانسیل های ناب گشته است و تأسف بارتر آن که پس از مرور هر بار، محرومیت ها و کاستی هایی را که در ادوار گذشته بر بلوچستان تحمیل می شد را اصلی ترین دلیل عدم توسعه بدانیم. هیچ کس منکر این محرومیت ها نبوده اما متاسفانه عدم آگاهی و تکیه بر ارزشهای منفی ست که هر روز بیشتر بر این محرومیت ها دامن زده و مانع توسعه می گردد.

اما هنوز هم دیر نیست و باز هم می توان از فرصت های باقی مانده بهره جست و با علم و آگاهی، کاستی های گذشته را جبران کرد.

امروزه تمامي جوامع توسعه يافته و يا در حال توسعه براي ايجاد بنيان هاي توسعه يافتگي و ارتقاي قدرت اندیشه و آگاهی خود، علم و دانش فردی و اجتماعی  را به عنوان محور اصلي فعاليت هاي خود مورد توجه قرار مي دهند و در صورتي كه فعاليت هاي علمي و پژوهشي با ساير فعاليت هاي اقتصادي و اجتماعي تركيب گردد، قطعاً توسعه ی پايدار حاصل خواهد گرديد. بنابراين، برپايه ی ضــرورت هاي منطقه ای، ضروري است با شناخت و تحليل مشكلات موجود، استراتژي هاي مؤثر در جهت توسعه تهيه و تدوين گردد.

نقش اقتصاد در عقب ماندگي و توسعه

بدون هیچ تردیدی، یکی از بزرگ ترین چالش‌های پیش روی جوامع در حال توسعه، عدم اشتغال و گستردگی آن است. از این رو کاهش بیکاری یکی از مهم ترین اهداف سیاست گذاران در این کشورهاست.

تردیدی وجود ندارد که توسعه ی یک جامعه بدون رشد اقتصادی آن امکان پذیر نیست. هیچ گاه نمی توان از جامعه ای که رشد و شکوفایی علمی و آگاهی آن به بالاترین سطح خود رسیده است، بدون اقتصادی پویا انتظار بقای توسعه را داشت.

از سوی دیگر یکی از عوامل اثر گذار بر رشد اقتصادی، اشتغال و فضای کسب و کار است. مطالعات زیادی در این زمینه انجام شده است که نشان می‌دهد اثر این عامل بر رشد اقتصادی کاملاً معنادار است؛ به طوری که در بعضی جوامع در حال توسعه، نامناسب بودن فضای کسب و کار، سبب جلوگیری از رشد و توسعه ی آن اجتماع شده است.

یکی از راهکارهای رشد اقتصادی در بلوچستان، كارآفريني از سوی سرمایه داران بومی ست. كارآفرينان در ايجاد اشتغال، نقش مهمي ايفا مي نمايند.

وجود جمعیت جوان در بلوچستان در عین آن که فرصتی طلایی و نیکو به حساب می آید، نیازمند برنامه ریزی منسجم و علمی برای ورود به بازار کار و فعالیت های اجتماعی می باشد.

در ابتدای کارآفرینی، سرمایه گذاری های کلان که شاید در توان مردم بلوچ نباشد، انتظار نامعقولی به حساب بیاید اما ایجاد فضاهای كسب و كارهر چند كوچك می تواند به عنوان قدمی مؤثر در این راه به حساب آید. بيشتر مشاغل جديد را كسب و كارهاي كوچك ايجاد مي كنند و سهم اين كسب و كارها در بازار كار، در حال افزايش است. به طوری که حدود نيمي از كاركنان كشورهاي توسعه يافته در كسب و كارهاي كوچك مشغول فعاليت هستند.

از سال 1980 تا كنون، كسب و كارهاي كوچك در اقتصاد آمريكا بيش از 34 ميليون شغل ايجاد كرده اند. اين در حالي است كه تعداد كاركنان شركت هاي بزرگ در اين كشورها كاسته شده است. در ايالات متحده آمريكا، 5/81 درصد از مشاغل جديد از طريق شركت هاي تازه تأسيس به وجود آمده و 15% از شركت هاي تازه تأسيس، 77% از مشاغل جديد را ايجاد كرده اند.

پيامدهاي مثبت كارآفريني و دامنه ی تأثيرات آن بر جامعه بسيار وسيع است. از تغيير در ارزش هاي اجتماعي گرفته تا رشد شتابان اقتصادي. محققين تغييرات مختلفي را كه كار آفريني در يك جامعه ايجاد مي كند، بررسي كرده و آثار آن را از ديدگاه هاي متفاوت مورد بحث قرار داده اند. برخي از اين تأثيرات عبارتند از: اشتغال زايي، انتقال تكنولوژي، ترغيب و تشويق سرمايه گذاري، شناخت، ايجاد و گسترش بازارهاي جديد، افزايش رفاه، ساماندهي و استفاده ی اثربخش از منابع و ده ها تغییر مثبت دیگر که در زمینه های مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و حتی نوع جهان بینی افراد یک ملت و کشور ایجاد می کند.                     

 

                                به امید بلوچستانی آباد...


http://www.sawl.blogfa.com/
نشریه فرهنگی ادبی و اجتماعی (بلوچی-فارسی) دانشجویان بلوچ
دانشگاه سیستان و بلوچستان